از خداى عزّ و جل بيابند ( 1 ) و طمع غنيمت كنند و گويند الم نكن معكم نه ما با شما بوديم و اگر دست ، كافران را باشد و نصيب ظفر ايشان را بود گويند : الم نستحوذ عليكم ( 2 ) . يعنى منافقان كافران را ، نه ما شما را خبر داديم به احوال و اسرار مسلمانان بر قول ابن جريح . و سدّى گفت : معنى آن است كه الم نغلب عليكم ، نه ما بر شما غالب بوديم . يعنى درين باب نصيب بيشتر ما راست كه ما شما را جاسوسى ( 3 ) كرديم و اطَّلاع داديم بر احوال [ 350 - ر ] مؤمنان . و اصل كلمه غلبه است و منه قوله : اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطانُ ( 4 ) ، اى غلب و اصل كلمه حاذ يحوذ باشد . قال العجاج يصف ثورا و كلابا : يحوذهنّ و له حوذىّ و روايت اصمعى و ابو عبيده به « زاء » است ازين باب نباشد و بر اين قاعده « احاذ » و « استحاذ » باشد و آن كه فعل بر اصل نهاد گفت : احوذ و استحوذ . قال لبيد فى صفة غير و اتن اذا اجتمعت فاحوذ جانبيها و اوردها على عوج طوال اراد قوائمها و قيل اراد النخل ( 5 ) الطَّوال و معنى احوذ جانبيها لم يشذّ منها شىء و الأحوذ [ ىّ ] ( 6 ) الرّجل الخفيف المنكمش فى الامور و قياس استحاذ باشد براى آن كه هر آن ( 7 ) واوى مفتوح كه عين الفعل باشد و ما قبل او ساكن بود نقل حركت او با ( 8 ) فاء الفعل كنند و آن واو را قلب كنند با الف كقولهم استحال ( 9 ) و استبان و استنار و استعاذ و درين كلمه بر اصل رها كرده‌اند و مثله استنوق الجمل و استصوبت رأيه . * ( وَنَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ) * و نيز گويند كه ما شما را از مؤمنان حمايت كرديم به آن كه اطَّلاع داديم بر اسرار ايشان و خذلان كرديم ايشان را و نصرت نكرديم تا شما ( 10 ) به اين چيزها بر ايشان ظفر يافتى ( 11 ) و غالب شدى ( 12 ) حق تعالى گفت من كه

--> ( 1 ) . آج ، لب ، لت : بيايند ، مر : بتابيد . ( 2 ) . آج ، لب ، مر گويند . ( 3 ) . تب ، آج ، لب : جاسوس . ( 4 ) . سورهء مجادله ( 58 ) آيهء 19 . ( 5 ) . لت : النخيل . ( 6 ) . اساس : ندارد ، از وز افزوده شد . ( 7 ) . تب : اجوف ، آج ، لب : الف . ( 8 ) . آج ، لب ، مر : به . ( 9 ) . آج ، لب ، مر : استحان . ( 10 ) . وز را . ( 11 ) . تب ، مر : يافتيد . ( 12 ) . تب ، مر : شديد .